Psychologische veiligheid is niet hetzelfde als harmonie
In onze gesprekken met bestuurders, toezichthouders, opdrachtgevers en kandidaten komt het begrip psychologische veiligheid steeds vaker terug. En bijna net zo vaak de vraag wat het in de praktijk eigenlijk betekent. Het staat inmiddels in vacatureteksten en jaarverslagen, maar wat je ermee doet op een maandagochtend is een andere kwestie.
Vaak wordt het verward met harmonie. Een werkplek zonder conflict, waar iedereen zich voortdurend prettig voelt. Onze ervaring wijst de andere kant op. De sterkste teams bieden juist ruimte aan verschillende perspectieven, kritische vragen en het eerlijke gesprek. Daar wordt doorgevraagd, ook als het ongelegen komt. Daar mag iemand zeggen dat hij het niet begrijpt, zonder dat het hem iets kost. Veiligheid betekent niet dat iedereen zich altijd comfortabel voelt. Het betekent dat mensen zich veilig genoeg voelen om ook het ongemakkelijke uit te spreken.
We zien dagelijks hoe bepalend die onderlinge dynamiek is voor het functioneren van een organisatie. Waar mensen durven verschillen, ontstaan betere besluiten en sterker leiderschap. Waar dat ontbreekt, blijft ongenoegen onder de oppervlakte hangen. Het besluit wordt formeel genomen, iedereen knikt, en de echte gesprekken vinden daarna plaats. Op de gang, in kleiner gezelschap. Vroeg of laat komt het er alsnog uit, meestal op het verkeerde moment.
Ook in ons werk speelt dat mee. Een benoeming gaat zelden alleen over wat iemand kan. Het gaat evengoed over de vraag of iemand in dít team het tegengeluid kan laten horen, en of dat team dat aankan.
Eerlijk is eerlijk, ook bij onszelf. Ook binnen ons eigen team durven we niet altijd alles tegen elkaar te zeggen. En juist op de momenten dat we het wel doen, worden dingen beter opgelost en blijft er geen wrevel hangen.
